مىنگريستند . « 148 » شايد هم بيرونى به همين علت نام گياهان و ديگر مواد دارويى را در صيدنه به‌ندرت به زبان مادرى خود آورده است . بيرونى روىهم‌رفته پنج نام را به خوارزمى مىآورد ، وانگهى فقط در سه مورد مىگويد كه فلان ماده را به خوارزمى ( بالخوارزمية ) چنين و چنان مىنامند « 149 » و در دو مورد ديگر فقط ترجمهء عربى نام خوارزمى آنها را مىآورد . مثلا مىنويسد : « نوع سرخ شيرين [ آلو ] را به زبان ما ( بلغتنا ) چنان مىنامند كه معناى آن در ترجمه « قلوب الدجج » ( دل‌هاى ماكيان ) است « 150 » » . زبان سغدى ( السغدية ) : زبان سغديان ساكنان قديمى درهء زرافشان و نواحى مجاور نيز از گروه شرقى زبان‌هاى ايرانى است و خط آن مأخوذ از آرامى است . سنگ‌نوشته‌هايى به زبان سغدى مربوط به سده‌هاى 4 - 5 و 8 - 9 شناخته شده است . « 151 » در صيدنه در پنج مورد به نام‌هاى سغدى اشاره شده است . « 152 » زبان درى ( الدرية ) : اصطلاح « درى » در علم به معناى زبان فارسى جديد پذيرفته شده كه از اواخر سدهء نهم تا آغاز سدهء شانزدهم در منطقهء وسيع آسياى ميانه ، ايران ، افغانستان ، شمال غربى هند و آذربايجان رواج داشته و زبان آثار ادبى كلاسيك فارسى - تاجيك بوده است . زبان درى مترادف نام‌هاى فارسى و فارسى درى به‌كارمىرود . « 153 » وجه تسميهء واژه « درى » تاكنون به درستى معيّن نشده ، همان گونه كه معناى اين واژه به‌عنوان نام يك زبان نيز روشن نشده است . ايران‌شناسان زبان‌شناس و ادب‌شناسان مىپندارند كه افزودن واژهء « درى » به اصطلاح زبان فارسى در اواخر سدهء نهم معمول شد . اما اگر با متن‌هاى آثار اين سده آشنا شويم ، آن‌گاه به آسانى متقاعد خواهيم شد كه ( 148 ) . و . و . بارتولد ، خوارزم ، تأليف ، ج III ، ص 546 . ابن فضلان كه در سال 309 / 921 - 922 از خوارزم ديدن كرده نوشته است : « گفتگوى آنها [ خوارزميان ] شبيه داد و فرياد سارهاست » . ابن فضلان ، 123 . ( 149 ) . نك . شماره‌هاى 164 يادداشت 3 ؛ 372 ، يادداشت 8 ؛ 992 ، يادداشت 4 . ( 150 ) . نك . شمارهء 17 ، يادداشت 11 و پايان عنوان . ( 151 ) . اى . م . اورانسكى ، مدخلى بر زبان‌شناسى ايرانى ، ص 196 و پس از آن . ( 152 ) . نك . شماره‌هاى 755 ، يادداشت 4 ؛ 776 ، يادداشت 4 ؛ 789 ، يادداشت 12 ؛ 984 ، 1100 ، يادداشت 2 . ( 153 ) . ى . ا . برتلس ، « تاريخ ادبيات فارسى - تاجيك » . آثار برگزيده ، مسكو 1960 ، ص 106 ، 110 ؛ اى . م . اورانسكى ، مدخلى بر زبان‌شناسى ايرانى ؛ اى . كا . افچينيكووا . كتاب درسى زبان فارسى ، I ، مسكو 1958 ، ص 9 .